मार्गशीर्ष महिन्यात नॉन - व्हेज का खात नाहीत ? नेमकं कारण काय..?

मार्गशीर्ष महिना विशेष - मार्गशीर्ष हा महिना भगवान शिव, श्रीकृष्ण व काही ठिकाणी विष्णूच्या उपासनेला अत्यंत पवित्र मानला जातो. या काळात सात्त्विकता वाढवण्यासाठी उपवास, जप - तप, दान, सात्त्विक भोजन यावर विशेष भर दिला जातो. नॉन - व्हेज हे तामसिक व राजसिक मानले जाते, त्यामुळे आध्यात्मिक साधना करायची असल्यास ते टाळावे असे धर्मशास्त्रात सांगितले जाते. 

गीतेमध्ये मार्गशीर्षाला “मासानाम् मार्गशीर्षोऽहम्” असे म्हटले आहे, यामध्ये भगवान श्रीकृष्ण म्हणतात, “मासानां मार्गशीर्षोऽहम्” म्हणजे महिन्यांमध्ये मार्गशीर्ष हे माझे स्वरूप आहे. त्यामुळे हा महिना अधिक पवित्र धरून लोक सात्त्विक आचरण पाळतात.

या महिन्यात विष्णू-लक्ष्मी उपासना, धनधन्याक्षी पूजा, विविध हरिपाठ / कीर्तन केले जाते त्यामुळे या काळात  मांसाहार टाळण्याची प्रथा आहे. तसेच, मार्गशीर्ष हा हिवाळ्यातील एक महिना आहे. या काळात पचनशक्ती कधी कधी अनियमित होते. तापमान कमी असल्याने प्रोटीनयुक्त व जड अन्न पचायला जास्त वेळ लागतो. नॉन - व्हेज हे जड असल्याने गॅस, अॅसिडिटी, अपचन, कोलेस्टेरॉल वाढणे अशा समस्या होऊ शकतात. म्हणून काही समुदाय वैद्यकीय /आरोग्यदृष्टीनेही ते टाळतात. याशिवाय मांसाहार योग्य प्रकारे न शिजल्यास किंवा चुकीच्या साठवणुकीतून फूड पॉइझनिंगची शक्यता अधिक असते. त्यामुळे जुने लोक या महिन्यात नॉन - व्हेज कमी करावे असे सांगतात. 

शेतीतील नव्या धान्याची कापणी मार्गशीर्षात सुरू होते; म्हणून नवीन तांदूळ, भाज्या, धान्य वापरण्याची परंपरा आहे. त्यामुळे घरात नवीन धान्याचे सात्त्विक पदार्थ बनवण्याची प्रथा मांसाहारापेक्षा जास्त राहिली. काही समाजांमध्ये सण - उत्सव आणि व्रतांमुळे हा महिना उपासनेचा मानला जातो.